بهادر نادری
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ بهادر نادری
آرشیو وبلاگ
      بلوچستان (شعر ، داستان ، عکس ، مطلب و مقاله (بلوچی و فارسی))
جذابیت موسیقی بلوچستان نویسنده: بهادر نادری - ۱۳٩٠/۱/۱٩

 

 

موسیقی بلوچی

جذابیت موسیقی بلوچستان  

پهره..وبلاگ فرهنگی هنری وادبی بلوچستان:

در میان تمامی موسیقی هایی که در بخش موسیقی نواحی ایران حضور و بروز دارد ، موسیقی منطقه سیستان و بلوچستان از ماهیت و کیفیت ویژه ای برخوردار است . تنوع ملودیک و ریتمیک این گونه موسیقایی ونیز نوازندگان صاحب نام آن و وجود سازهایی با بافت و ساخت متفاوت با سازهای دیگر مناطق ایران سبب شده است ، تا پژوهش ها و تحقیقات درباره این موسیقی روند ی رو به رشد به خود گیرد . امسال و در شب کمانه چند تن از کمانچه نوازان صاحب نام نواحی ایران به اجرای برنامه می پردازند که از جمله آنها قیچک نواز نامی موسیقی بلوچستان و منطقه چاه بهار ، عیسی بخش زنگشاهی است ، عیسی بخش با غلام قادر رحمانی و نیز ماشاءالله بامری به عنوان همنواز همکاری و همراهی کرده است . نوشته زیر ضمن اشاره به ویژگیهای موسیقی سیستان و بلوچستان به  خواندن غلام قادر رحمانی اشارتی کرده است.

شاید شما یک موسیقید ان سنتی باشید یا کلاسیک یا چیزی که امروزه پاپ نام د ارد و یا تلفیقی از همه اینها. طبیعتاً خیلی دوست د ارید هر از گاهی چند ، کنسرتی بد هید و اگر وضع جیبتان خوب بود ، نواری هم منتشر کنید .



تقریباً نیمی از شنوند گان کنسرت شما، شامل عمه و خاله، د ایی و زن د ایی و دوستان د ور و نزد یک هستند . بقیه صند لی ها را هم با د ه ها ترفند تبلیغاتی شاید بتوانید پر کنید . احتیاط ایجاب می کند سالن بزرگ تر از ۳۰۰ نفر اجاره نکنید چون ممکن است سالن خیلی خالی به نظر آید . از اینها گذشته اگر نواری هم ضبط کردید ناچار می شوید آن را به بهای اند کی تقد یم شرکت های تولید ی بکنید و حتی گاهی مجبورشوید به رایگان این کار را بکنید ؛ فقط برای این که اثر شما منتشر شود . ظاهراً چاره ای هم ندارید . وقتی موسیقید ان هستید و موسیقی تان همانی است که د ر این چند سال اخیر می شنویم باید هم به این و آن امتیاز بد هید تا حد اقل عنوان موسیقید انی از شما سلب نشود .

اگر آد م منصفی باشید ، می پذیرید که یک جای کار لنگ است؛ یا موسیقی تان معیوب و بیمار است ولی اگر آدم انتقاد ناپذیری باشید ، احتمالاً تصور خواهید کرد که موسیقی تان خیلی عالی است و بد ین ترتیب کم اقبالی هنرتان را به حساب نفهمید ن مخاطبان می گذارید . دراین صورت تکلیف شما روشن است. آن قدر در این احوالات د ور خود می چرخید تا عمرتان به سر آید و کامتان برنیاید . اما اگر پذیرفتید این موسیقی بیمار است و باید درمان شود ، احتمال د ارد توفیقی نصیبتان شود . آد مها وقتی جسمشان مریض می شود و پس از گذراند ن هفت خوان د ارو و د کتر و بیمارستان و غیره، معمولاً سری به چشمه های آبگرم می زنند تا تن خود را به آب های گرم معد نی بسپارند ، شاید جان د یگری بگیرند . بد نیست موسیقید ان نیز موسیقی اش را گاه به چشمه های آبگرم ببرد و موسیقی بیمارش را حسابی شستشو بد هد . اگر شما جزو این د سته باشید ، می توانید امتحان کنید .اینک این شما و این موسیقی بلوچستان، به آرامی وارد شوید و سعی نکنید وانمود کنید بیشتر از یک موسیقیدان بلوچ می دانید .

 به قول معروف:

هرگز نخورد آب زمینی که بلند است

افتاد گی آموز اگر طالب فیضی

اصولاً وقتی از منظر بالا به یک پد ید ه نگاه کنید ، نه تنها چیزی دستگیرتان نمی شود بلکه منحرف نیز خواهید شد . تنها با رعایت این شرط می توانید گوشه ای از زیبایی های موسیقی بلوچی را به گوش و چشم جان بنیوشید . وقتی وارد شد ید آرشه پرانی های قیچک نواز بلوچی برایتان خیره کنند ه خواهد بود . به ویژه آن که ببینید درکجای کار و چگونه از این تکنیک استفاد ه می شود . یا وقتی خوانند ه گروه د ر نقطه اوج، کلامش را قطع می کند ، قیچک نواز فارغ از سنت های پذیرفته شد ه شهری، آرشه بر زمین نهاد ه و به سان د وتار نوازان شمال خراسان پنجه بر سیم های قیچک می ساید . اینجا جایی است که آرشه جوابگوی احساس خوانند ه و نوازند ه نیست. پس آرشه بی تعصب جایش را به پنجه می دهد .

غلام قاد ر رحمانی، خوانند ه بلوچ هنگام تلفیق شعر و آهنگ همانند خوانند گان شهری خود را ملزم نمی د اند که واژه های بلوچی را سر ضرب مشخصی تقطیع کند .

ریتم برای او هم معین و هم نامعین است. آنچه برای او اهمیت د ارد رسایی کلام و انتقال آن به مخاطب است. واژه ها لقلقه زبان نیستند که او بخواهد سر و ته اجرایش را به هم آورد . درکار غلام قادر، هیچ قاعد ه ای برای آواز به جز زیبایی و رسایی وجود ند ارد .

در شهر می بینیم یکی تصنیف خوان است و دیگری آوازخوان و سومی گویند ه خوب و خوش صد ا. هرکسی بر کار خود مسلط و بر کار د یگری ناآشنا و یا کم آشنا، اما غلام قاد ر یک تنه همه اینها را بلد است. یک بیت به صورت تصنیفی می خواند ، بیت بعدی ممکن است حالت آوازی به خود بگیرد بی آن که اعضای گروه شامل تنبورک و د هلک و قیچک، سکوت بکنند . گاهی نیز آواز و تصنیف را به کناری می نهد اما سکوت نمی کند .

گفتار موسیقایی یا نیمه موسیقایی یا چیزی که د ر شهر رسیتاسیون خواند ه می شود ، جزو لاینفک موسیقی آوازی بلوچستان است. این کار ضمن ایجاد تنوع درفرم بیان به خوانند ه اجازه می دهد مطلب بیشتری را به گوش شنوند ه برساند . علاوه بر این اشعاری که بد ین صورت بیان می شوند احتمالاً ویژگی خاصی برای چنین الگویی را د ارند . آنچه د ر این میان اهمیت د ارد تلفیق بجا و موزون آن با فرم های آوازی و تصنیفی است. غلام قاد ر اجازه نمی د هد شنوند ه اش از کلام او خسته شود . آواز و تصنیف و گفتار آهنگین چنان به هم تنید ه اند که گویی یک فرم بیانی جد ید و متفاوتی د ر خد مت موسیقی بلوچی قرار گرفته است. بنابراین هرگونه تلاش برای جد اسازی این فرم، راه به جایی ند ارد .

یعنی به د رستی نمی توان گفت که این فرم آواز است، تصنیف است یا گفتار موزون. ظاهراً باید نام د یگری بر آن نهاد .

نگاهی گذرا به جغرافیای موسیقایی کشور معلوم می کند که اقوام ایرانی بنا به د لایل فراوان برخی از فواصل موسیقی ایرانی را بیشتر از برخی د یگر دوست د ارند .

ماهور درلرستان جولان می د هد و د شتی نغمه محبوب شمالی ها است. کرمانشاهان همایون و شور قد یم را بیشتر د وست د ارند و د ر شمال خراسان هم می بینیم سه گاه، شور و ماهور طرفد اران بیشتری د ارد . موسیقی بلوچی اگرچه فواصلی بسیار نزد یک به د ستگاه راست پنجگاه د ارد ولی تنوع فواصل د ر آن متکثر و د ر عین حال پنهان است. به عبارتی نوعی سیالیت د ر نغمه گرد انی شنید ه می شود . غلام قاد ر با استفاد ه از این خصوصیت موسیقی بلوچی، هرجا احساس کند ، نغمه آرامش را عوض می کند و برای این کار هیچ پیش شرطی را هم قبول ند ارد که دو بیت این گونه بخواند و د وبیت جور د یگر. موسیقی زند ه است و چون به طور زند ه ارائه می شود ، خود به خود آن سوی موسیقی یعنی روح تشنه شنوند ه را هم د ر نظر د ارد . نه این که بخواهد سطح خود را پایین بیاورد بلکه اساس مخاطب محوری- به معنای مثبت- د ر این نوع موسیقی ایجاب می کند هیچ قاعد ه خشکی برای انتخاب نوع نغمات و اشعار مورد اجرا وضع نشود .

موسیقی همه اش تکنیک نیست. اگر استاد همه ریزه کاری های موسیقایی باشید و همه ترفند های ریز و درشت را د رکار خود لحاظ کنید ، باز هم یک چیزی کم د ارید و آن چیز را غلام قاد ر خوب می د اند . شیوه بیانی چنان اهمیتی د ارد که اگر تکنیک هم ضعیف باشد باز هم کار بر د ل می نشیند . ارتباط گیری نزد یک با شنونده و نوازند گان کنار غلام قادر با شیوه بیان او گره خورد ه است. حرکات طبیعی و نه تصنعی به مخاطبان اجازه می د هد تا حد ممکن به ساحت معنوی این موسیقی نزد یک شوند و این چیزی است که در شهر از آن خبری نیست.

هوشنگ سامانی

  نظرات ()
مطالب اخیر کریچءُ اگریچ - سید هاشمی فرهنگی که گروگان سیاست است بلوچستان زیبای من - لادیز بلوچستان زیبای من بلوچستان زیبای من بلوچستان زیبای من بلوچستان زیبای من - درخت کُنـار - نوروز 92 سربــــاز بلوچستان زیبای من - سرباز روستای کوهمیتگ - نوروز 92 بلوچستان زیبای من بلوچستان زیبای من
کلمات کلیدی وبلاگ بلوچی شعر (۱۱٩) شعر (۳۳) خبر (۳٠) عکس (٢٤) سید ظهورشاه هاشمی (٢۱) عابد آسکانی (۱۸) مطلب (۱٤) علی بخش دشتیاری (۱۳) سید نمدی (۱۱) بلوچستان (۱٠) مقاله (٩) تاج محمد طائر (٩) بلوچستان زیبای من (۸) صبا دشتیاری (٦) مولابکش پیک (٥) عطاشاد (٥) بهادر نادری (٥) نسرین بهجتی (٤) کریم دشتی (٤) فریدون مشیری (٤) موسیقی (٤) ایرانشهر (٤) سرباز (۳) احمد شاملو (۳) بشیر بیدار (۳) مراد ساحر (۳) سید ظهور شاه هاشمی (۳) لادیز (۳) موسیقی بلوچی (۳) ملا کریمداد کزوری (٢) جشنواره بومی سروده ها (٢) کریم بلوچ (٢) حاجی غلام حیدر قبا کزوری (٢) ماشاء‌الله بامری (٢) رفیق نواب (٢) مسلم ارجنگ (٢) عبدالوهاب ایرانژاد (٢) تنزءُ تیر (٢) سیما سردارزهی (٢) دره رودخانه سرباز (٢) عباس ریکی (٢) سید گرگیج (٢) ملاچمل (٢) اشرف سربازی (٢) مولوی عبدالله روانبُد (٢) خاش (٢) غنی پهوال (٢) طارق جهانگیری (٢) گروه رستاک (٢) ادبیات (٢) مصاحبه (٢) سعدی (٢) هوشنگ ابتهاج (٢) پرویز شاپور (٢) سهراب سپهری (٢) کاریکلماتور (٢) روز خبرنگار (۱) چابهار (۱) دامن (۱) تفتان (۱) مهدی اخوان ثالث (۱) زبان بلوچی (۱) عمر خیام (۱) روز جهانی زن (۱) سید هاشمی (۱) رودخانه (۱) ویدئو (۱) عبدالحسین مختاباد (۱) اخوان ثالث (۱) ترجمه (۱) حافظ (۱) خیام (۱) زاهدان (۱) فیلم (۱) نقاشی (۱) سیاست (۱) فروغ فرخزاد (۱) فرهنگ (۱) زبان مادری (۱) گفتگو (۱) زمستان (۱) داستان (۱) علی میرکازهی (۱) غذای سالم (۱) عمر خیام نیشابوری (۱) درخت کنار (۱) کوهمیتگ (۱) قیصر امین پور (۱) دریای مکران (۱) فتیح محمد شهلی بر (۱) جلیل عارف (۱) عبدالحکیم ملازهی (۱) میر احمد دهانی (۱) سرحد رنگ / جمءُ جاڑ: عزیز یادینی (۱) فرهنگ و زنان (۱) دختر بلوچ (۱) سرحد رنگ (۱) آزمانک (۱) یوسف انیس (۱) ارشاد پرواز (۱) منیر مومن (۱) ادریس درازهی (۱) هفته فرهنگی سیستان و بلوچستان (۱) منظور بسمل (۱) عبدالصمد امیری (۱) محمد علی هاشمزهی (۱) عبدالمجید گوادری (۱) سوزندوزی (۱) کلو اومر (۱) زیورآلات زنان بلوچ (۱) مجید عاجز (۱) جشنواره خرما (۱) گلنساء مبارکی (۱) رزاق دیدگ (۱) معماری بلوچستان (۱) شهرداری ایرانشهر (۱) محمد علی سپانلو (۱) چاکر چاکرزهی (۱) چراگ لاشاری (۱) علی اکبر جعفری (۱) سفرنامه تفتان (۱) یعقوب عامل (۱) صدیق آزاد (۱) دکتر ملک طوقی (۱) بشیر احمد بلوچ (۱) ملا فاضل (۱) م بشکل (۱) عبدالحمید ایران نژاد (۱) وسیم صادق (۱) روستای کهن هر (۱) کزوری - خالقداد آریا (۱) تفتان در میان ابرها (۱) کارواندر (۱) باغهای سرباز (۱) نخل و ماه (۱) مهتاب نوروزی (۱) نوک آباد (۱) کوه مادر (۱) امبر صبا (۱) فرهنگ بلوچستان (۱) منصور بلوچ (۱) بلوچی زبانءُ لبزانک (۱) هوشنگ سامانی (۱) غلامقادر رحمانی (۱) رسول بخش زنگشاهی (۱) موسی بلوچ (۱) دونلی نواز (۱) غلام بهار (۱) عارف شهیم (۱) عزیز یادینی (۱)
دوستان من پهره کوکار رهشون رها بلوچ رازگو بلوچ بردیا بلوچ لاشار نائی بلوچ ارتباط رضا شیرانی میراث سرباز نسرین بهجتی بلوچ و بلوچستان بلوچ و بلوچستان بلوچستان گدروزیا موسیقی بلوچستان علوم ارتباطات و روابط عمومی روابط عمومی شهرداری ایرانشهر کارتن هایی از خدایار نارویی ای مکران ای مکران روزنامه بلوچستان وب سایت ورنایان سرباز فیروزآباد ارتباط ایرانشهر عصر زاهدان2 فرهاد دستیار آهنگ بلوچ سایه بلوچ پیام بلوچ سرچمّگ جوئیگ روزدرا پلیوار محمد مختومی پرتال زیگور طراح قالب