ترجمه نیاز امروز ادبیات بلوچی


شعر و ادبیات بلوچ متاسفانه بسیار کم در بین غیر بلوچها شناخته شده است. بسیار کم اند کسانی که بدانند بلوچها هم شاعرانی دارند که شعر می سرایند و نویسندگانی که داستان می نویسند. اتفاقا خوب هم می سرایند و خوب می نویسند. اما مشکل از کجاست؟ چرا هموطنان ایرانی ما کمتر از زبان و شعر و ادبیات بلوچ می دانند؟
به باور نگارنده اساسی ترین مشکل در عدم ترجمه ی آثار شاعران و نویسندگان بلوچ است. البته مشکل نشر آثار نویسندگان و شاعران بلوچ در داخل کشور هم مزید بر علت هست اما در این بخش بیشترین ضعف در نبود ترجمه است. آن هم ترجمه ی خوبِ آثار شایسته. ترجمه هایی که از اشعار بلوچی صورت گرفته به صورت پراکنده آن هم از آثار کلاسیک بوده که نقل داستانهای حماسی و عاشقانه کهن بلوچی ایست و ترجمه های صورت گرفته هم صرفا در حدی بوده که معنی شعر مورد نظر را به مخاطب منتقل کند و هرگز آثار شاعران نسل جدید به طور شاعرانه ترجمه نشده و متاسفانه هرگز ترجمه ای خوب از آثار قابل تامل را ندیده ایم. منظور از ترجمه ی شاعرانه یعنی ترجمه شعر از زبانی به زبان دیگر که در زبان مقصد هم با یک شعر روبرو می شویم البته با شرایطی خاص اولا ترجمه مورد نظر باید معنی و مفهوم شعر اول را به مخاطب منتقل کند. امانتداری در این بخش اهمیت بسیار زیادی دارد. و مترجم حق کم کردن و یا اضافه کردن مفهوم یا معنی خاصی به شعر ندارد. دوما به لحاظ ظاهری باید سعی شود تعداد لغات در زبان مقصد و شکل نوشتن (خصوصا در شعر نو) حتی المکان با اصل شعر برابر باشد. اینگونه نباشد که به عنوان مثال : اصل شعر در چهار سطر خلاصه می شود اما ترجمه آن یک صفحه کامل باشد! و نکته ی مهم دیگر این است که شعر ترجمه شده خود شعر باشد. به قول شاملو: ترجمه ی شعر ، سرایش شعر به زبانی دیگر است. به عنوان مثال اگر یک شعر بلوچی را به فارسی ترجمه می کنیم باید به شعری در زبان فارسی برسیم که مفهوم شعر را به طور کامل می رساند ، از نظر ظاهری و تعداد لغات و کلمات کاملا به اصل شعر نزدیک است.
بنابراین ترجمه اصولا کار بسیار سختی ایست و مترجم باید به هر دوزبان مبداء و مقصد تسلط داشته باشد و ضمنا برای ترجمه ی شعر مترجم باید تسلط بر شعر نیز داشته باشد تا بتواند شعر را در زبان جدید باز سرایی کند.
همانطور که پیشتر نیز گفته شد ترجمه برای شعر شاعران بلوچ کمتر رخ داده و دلیلش هم این بوده که مجموع توانایی ها در کسی نبوده تا آثار شعری گرانبهای شاعران بلوچ را به زبانهای دیگر برگرداند تا آنها هم با این گنجینه آشنا شوند و از این میراث بشری بهره ببرند.
اما اخیرا یکی از دوستان کار بزرگی آغاز کرده و به نظر میرسد در این راه موفق هم بوده. عزیز یادینی از بلوچهای مقیم شمال کشور است و با توجه به علاقه ی وافری که به شعر و ادبیات زبان مادری داشته با عشق و علاقه به مطالعه ی شعر شاعران بلوچ پرداخته و ار آنجایی که به شعر و ادبیات فارسی هم آشنایی داشته جرقه ی ترجمه آثار بلوچی به فارسی در ذهنش شعله ور شده و دست به کار ... ، به گمانم از امبر سمین شروع کرده و شعرهای زیادی از او ترجمه کرده ، عطاشاد ، منیر مومن ، علی بکش دشتیاری و آثار بسیاری را با وسواس و حوصله و تیز بینی و دقت فراوان ترجمه کرده. خیلی خوب هم این کار را کرده است. اولین بار وقتی ترجمه های عزیز را دیدم با خودم گفتم یکی از مهمترین گمشده های زبان و ادبیات ما همین ترجمه ی خوب است و خوشحال شدم ، بسیار هم خوشحال شدم که حالا کسی هست که آثار خوب شعر و ادبیات بلوچ را ترجمه کند و در اختیار علاقمندان به شعر بسپارد تا آنان نیز با این گنجینه بزرگ آشنا شوند.
اکنون که مشغول نوشتن این سطور هستم دفتر ترجمه های عزیز کنار دستم هست. با توجه به لطفی که یادینی عزیز به من دارد آن را به من داد تا بخوانم و با اصل شعرها مطابقت دهم و در موردشان نظر بدهم. چند شب پیش با خود او تعدادی از ترجمه ها را خواندیم و مرور کردیم و کمی ویرایش. عزیز گرم است ، همانند بسیاری از مردان بلوچ خون گرم است ساده است و بی ادعا اما دست به کاری بزرگ زده که امیدوارم در این راه موفق باشد.
از او اجازه گرفتم تا تعدادی از ترجمه هایش را برایتان بنویسم تا شما هم بخوانید و در موردشان نظر بدهید.

اولین شعر ، شعری کوتاه از منیر مومن:
وهد هر رُو اَچ منی دستاں
رچیت چو ارزنءَ
تو اگاں مُرگے به بوتین ۓ
منی مهمان اِتئے
ترجمه:
زمان هر روز ، از دستان من
فرو می ریزد چون اَرزن
تو اگر پرنده ای بودی
مهمان میشدی

/ 4 نظر / 53 بازدید
فرید

درود؛ممنون از مطلبتان،بسیار خوشحال شدم اینجور کارها می تواند پیش زمینه ای باشد برای کارهای بزرگتر.برقرار باشید.

کیا بلوچ

اگر امکان دارد ترجمه آثار بلوچی بیشتر در وبلاگ خود بگذار تا ما بهتر با فرهنگ مردم بلوچ بیشتر آشنا شویم زیرا با آنکه خود من بلوچ هستم متاسفانه نمی توانم نوشته های بلوچی را بخوانم زیرا گویش بیساری از آثر مکتوب بلوچی با گویش ما متفاوت است با سپاس دوستدار فرهنگ و ادب بلوچ

مکران سی

با اجازه شما برخی از مطالبتون رو با نام خودتون در صفحه فیسبوک دریای مکران قرار می دم تا بقیه بلوچهای عزیز هم از این مطالب مفید شما بهره مند شوند تشکر مکران سی

كمال

درود بر شما. ما در نشریه کرسی قصد انتشار یک ویژه نامه به عنوان ادبیات بلوچ داریم. بسیار سپاسگذار میشویم که در این راه به ما کمک کنید. 09399309227 کمال غبیشاوي adabiatbalooch@yahoo.com