بیست سال پیشیگیں گندءُ نندے گون هدامرزی کریمداد کزوری / عبدالوهاب ایران نژاد

ناگمان چو که مرغےءَ عابد

بال کنت ارواه ما نه کت شهبو

ملا کریمداد کزوری بلوچی زبانءِ مزنیں دوزواهءُ هزمتکار بے گتءُ گمان چه ما سستءُ بهشت هنکین بوت. آ یک بے جوڑهءُ یکتائیں انسانے اَت هنچو په بلوچی مڑاءُ منگه هنچو په دینداریءُ شپ خیزی.

وتی زبانءُ دودءُ ربیدگ ۓ بے کچءُ کساس دوست اِتنت مدام په بلوچی ادبی دیوانءُ درگاهاں دراَت ، مروچی اگاں مئے ڈولیں هچ مزانت چا چپءُ چوٹیں بلوچی گال نبیس ایت اے درست کزوریءِ پیمیں راج پهازءُ زبان دوستنین مردانی هیدءُ برکت اِنت که زبانءِ بیرک اِش برز داشتگ اَت درویشءُ صوفی بیتیں کزوری هر کسءَ بدیستیں المءَ چه آئیءِ هیلءُ عادتءَ رنگ ۓ زرت استاد عابد آسکانی هر وهد ملکءَ بیاتکین اے دوئیں بلوچی زبانءِ استاد عابد آسکانی هر وهد ملکءَ بیاتکین اے دوئیں بلوچی زبانءِ استاد چو دو جاڑءَ همراهءُ همسفر اِتنتءُ مدام وتی کستر اِش ماں سرباز ، پهرهءُ چهبار شرپ اِش داتءُ وتی نیکیں قدم اش منی کڈکءَ ایرکت انت اے دوئیں هستیءُ شخصیت بے شکءُ گمان منی استادءُ قبله بیتگ اَنتءُ همے پیم استاد عبدالحمید ایران نژادءِ نام هم گرگ کرزایت که بلوچی زبانءَ اولی برءَ همائیءَ منءَ هدوناک کتگءُ اے پڑءَ آورتگ. حاج کریمداد ماں اے پر دردءُ رنجءُ دغلیں امروزءَ یک هنچیں بے کچهیں انسانے اَت که آئیءِ هچ چیز په ریا نه اَت چشیں انسان اے زمانگءَ سک کم درکپ ایت که هر چیزۓ په صدق ءُ ایمان به بیت. کزوریءَ گون وتی زبانءَ بے تماهءُ ریاءَ مهرءُ دوستی هست اَت آئیءِ نمازءُ روچگءُ ذکرءُ تهجد په ریاءُ ظاهرءِ پیش دارگ نه اَت دریچے اے مزنین انسانءَ پاکیں هاوندءَ گیشتر همرءُ زندگی به داتیں دانکه چاگردءِ مردماں گیشتر چه آئی ءِ دینءُ اخلاقءَ رنگ به زرتیں بلے زانا نیکیں بنده پروردگارءَ وت گیشتر چه انسانءَ دوست بنتءُ زودتر چه اے کوڑوءَ بارت اِش بے مٹین کزوری بے گتءُ گمان بے خاصین نادراهیءَ چو یک نیم بالین مرغے په وتی ربءِ دیدارءَ بال جنان بیتءُ شتءُ وتی بازین دوستءُ دوزواهے سوگیءُ پرسیگ ۓ کت قول عابد:

 «ناگمان چو که مرغےءَ عابد

 بال کنت ارواه ما نه کت شهبو»

همے ماهءِ بیستءُ سیمی روچءَ کزوری جتائیءَ پنچ سال کبل بیت هدامرزیءِ دان اے وهدءَ دو کتاب چاپءُ شنگ بیتگ ، "پلّیں مستاگ" ءُ "دلءِ پاهار" که اولی واجهءِ شعرانی دپتر اِنتءُ دومی اے نیکیں انسانءِ اجتماعی کارءُ جهد اَنت که په وتی هندءُ ملک کزورءِ دیمرویءَ کتگ اَنت ۓ مروچی اگاں کزورءَ چار واننده ، دکتر ، مهندسءُ معلم هست اے مچ همائیءِ نیکیں جهدانی برءُ آسر اَنت اے گندءُ نند که چه شمۓ دیمءَ گوز ایت بیست سال پیش پهرهءَ حاج غلام قادر قباءِ لوگءَ بیتگءُ داں اے وهدءَ هچ تاکبندءُ مهتاکے شنگ نه بیتگ. هدامرزے یکءُ دو دگه کتاب هم په چاپءُ شنگءَ جریدگ اَنت.

 

 

-         واجه شما وتی پجارءَ گون مئے وانوکاں به کن اِت؟

بسم الله الرحمن الرحیم ، منی نام کریمداد اِنت فامیلون ملکرئیسی اِنت بلے کزوریءِ نامءَ زانگ بانءُ بندرءَ کزور نندوکینءُ انگت هم کزور منتگین. ایرانشهرءُ زاهدان برے برے روءُ آ کنیں.

-         شما شاعری چون بنگیج کت؟

مئی گورءَ چه قدیمءَ بلوچی شاعری بیتگ. مئی پت شاعرے بیتگ ، پیرک همے ڈولءَ مارا پیشگءَ شاعر هست منی پتءَ مدام شعر گوشتگ من اولءَ اے فکرءَ نه اِتاں بلے من یک زمانگے ورنائیءَ کراچی اِتاں همے وهدءَ که پاکستانءُ هندوستان جدا بیتگ اِتنت کراچیءِ شهرءَ حال اِش کت که بیا بلوچانءَ یک دیوانے شعرءُ شاعریءِ بابتءَ گبول باغءَ هست اے دیوان بلوچی زبانءِ هزمتکار مولوی خیرمحمد ندویءَ کتگ اَت دیوانءِ کماش هوت نامے اَت که هنی ناموں شموشتگ.

-         واجه قاسم هوت؟

جی هو قاسم هوت اَت. همے دیوانءَ بهرام خان بارکزئی هم اتکگ اَت ءُ واجه اِش لوٹ اِتگ اَت ماهمے دیوانءَ نشتگ اِتیں مئے مردماں مارا اے دیوانءَ برتءُ ما نشتین منءُ حاجی هیبتءُ میر بهرام خان بارکزئی همراهءَ شتین شعرءُ شاعری بیت هر کسءَ وتی کساسءَ بلوچی شعرے گوشتگ اَت نی منءَ همودا هیال آتک که منی پت شاعرے بیتگ من پرچا شعرے مه گوشاں منءَ همے جلسهءَ سکین دات هیر ، آ دیوان ءَ منءَ جریدگیں شعرے گون نه اَت من که چه دیوانءَ پاد اتکءُ لوگءَ آتکین من یک شعرے پر بستءُ آ زمانگءَ مهتاکے «اومان» ءِ نامءَ هست اَت که آئیءِ شونکارءُ کشّوک مولوی خیرمحمد ندوی اَت من شعر هما واجهءَ دات که چاپ ۓ کت من چه همے دیوانءَ وتی شعرءُ شاعری بنگیج کت.

-         کزور سربازءَ یک نامئیں ملکے بارین اے ملکءِ نام چوں کزور ایر کنگ بوتگ؟

کزور چو که مئی پیریناں کسو کت کزورءِ نام اژ اے جاگهءَ کزور بیتگ که چه اے دیمءُ آ دیمءَ کوه اِنت قبلهءَ سرباز رو درآتکءَ ایر کشان اِنت نمبیگاں مورتان اِنتءُ گوریچاں آشار اِنت کزور همے میانجیءَ اِنت ادا یک کوهے که چه اے دگه کوهاں برزتر اِنتءُ کوهانی زور اِش گوشتگ کم کمءَ بدل بیتگءُ کزور بیتگ همے هبر ما چه وتی پیشی مردمان اِشکتگءُ هنچوش اِنت هم کوهانی زور کزورءَ بدل بیتگ

-         بلوچی زبان نبیسگءِ رهبند دو اَنت ، یکے همیش اِنت که باز مشهور اِنتءُ سید هاشمیءَ رواج داتگءُ دگرے هم همے رهبند اِنت بلے عربی حرفان چه وتی رهبند نه کش اِیت. شما کجام رهبندءِ منّوک اِت؟

من دوئین رهبنداں سرجم موافق نهاں من همے گوشاں که بلوچی گالءُ کلمه بلوچی نبیسگ به بنت ءُ عربیءُ پارسی کلمه وتی رهبندءَ املاءَ نبیسگ به بنت که شرتر گیشّ انت.

-         بلے بازین حرفے هست که بلوچ اِش هچ گوشت ءُ تلفظ کت نه کن اَنت. آیانی شور چی اِنت؟

بچار آ کلمهے که چه اے حرفانی بدل کنگ معنی ے ٹگل وارت باید اِنت هما رنگءَ نبیسگ به بیتءُ اگاں معنی بدل نه بیت بلوچیءَ نبیسگ به بیت هم شرّ اِنت یک گپّے هم ما مه شموشیں که پارسی ءُ بلوچی بندرءَ براتءُ گهار اَنت ءُ یکدگرءِ محرم اَنتءُ بلوچی یک جاهے اگاں چه فارسیءَ گالے بزور ایت عیبے نه اِنت. اردو وت فارسیءِ میار اِنتءُ ما باید اِنت چه فارسیءَ گال به زورینءُ نبیسگءَ هنچو که من گوشت اگاں یک کلمهے معنی گون بلوچی نبیسگءَ ٹگل ایت ما اے کارءَ مه کنین په درور اگاں ما عربی «خالق» ءَ بلوچی «هالک» به نبیسین پهک معنی بدل بیت گڑا گهتر همیش اِنت که هما عربی حرفان گون نبیسگ به بیت اولی «خالق» جوڑ کنوک اِنتءُ دومی کشوءُ گار کنوک بیت

-         واجه بازین مدتے بلوچی زبان ماں ریڈیو زاهدانءَ شنگ بیت بلے ریڈیو زاهدان یک هنچیں سرّاءُ برّائیں بلوچی ے شنگ کنت که بلوچی گوشگ نه بیت. یک وت گڑءُ بے رهبندیں زبانے شمۓ هیالءَ اے وڑیں بلوچی په مئے زبان ءُ ادبءَ مزنین تاوانے نه اِنت؟

بلے ایشیءَ واجه ما مزنیں تاوانے زانین ءُ من وت چنت برءَ کاگد نبشتگ په ریڈیوءِ کارکنوکاں دیم داتگ منءَ بازے نقدءُ ایرادے بیتگ لهتے هنچیں ترکیبءُ جمله کارمرز کن اَنت که آیاں هچ رنگءَ بلوچی نه اَنت یک وزیرءُ مزنین مردے جاگهے سفرءَ روت گوش اَنت فلان وزیر فلان ملکءَ سات ءُ سفرءَ شت قدیمی زمانگءَ بلوچان یکے رپت پیشکان یا گوادرءَ په لوجرءُ ماهیگءِ آرگءَ یا دگه بندۓ په کارے شت گوشت اِش فلانی سات کاروانی رپتگ بلے آ مردم بے علمءُ بے سواد بیتگ نه سات بلوچی گالے نے که سفر ، سات اردو زبانءَ هورین همراهءَ گوش اَنت ساتءُ ساتهی دو جتائیں گال اَنت یا گوش اَنت فلان وزیر فلان شهرءَ گندک کت ، بابا شهر گندک نه بیت! شهرءُ ملکءَ سیل کن اَنت مردمءَ گندک کن اَنت. فلان وزیر اِش گندک کت ، فلان مزنین مردم اِش گندک کت. په اِشاں ما مخالف بیتگیں ءُ هم کاگداِں هم نبشتگ بازین هنچیں گپءُ گال هست اَنت که هنی منی فکرءَ نیا اَنت ریڈیو زاهدان مئے زبانءَ سک تاوانبار کنگ اِنت باید اِنت اے چوش مه کن اَنت همے که اودا کار کن اَنت بلوچی نزان اَنت. بلوچی اِش وت لاپ کتگ قول بلوچی بتلءَ اے «لاپ چارین اَنت»

-         بلوچ قومءُ زبانءِ ریشگ کجا ملکءُ قومان سکّ بنت؟

بلوچ در اصل آریائی اَنت. بلے گوں عرباں هم هورءُ آوار اَنت بازیں بلوچ ٹکءُ قبیلهے هست که چه عربی ملکاں آتکگ اَنت. برّءُ بلیدئی عرب اَنت بلے بلوچءِ زبانءُ فرهنگ هنچو پرزور بوتگ که هر قومے ادا اتکگ بلوچ ترّ اِتگ اَنتءُ وت اِش بلوچ گوشتگ.

-         بلوچی زبانءَ بازیں گالے هست که چه دگه زباناں آتکگ اَنت بلے بلوچی جامگ اِش گورءَ کتگءُ بلوچی وانگءُ نبیسگ بنت اے گالانی بابتءَ شمۓ هیال چی اِنت؟

بچار اے گالاں که شما گوش اِت چو «وعظ» واز ، یا «صلح» سهل گوشگ بنت منی هیالءَ اے عام مردمءِ تلفظ اَنت یا «عبادت» که کوهی بلوچ اِبابت گوش اَنت منی هیال همیش اِنت که وتی بندری رنگ نبیسگ به بنت گهتر اِنت.

-         مروچاں بلوچی شاعری باز دیمءَ شتگ چه نوکیں نسلءِ شاعراں شما کے ونتگءُ پسند کرتگ؟

مروچاں شاعری دگه رنگے زرتگءُ ٹگل اِتگ قدیمءَ بلوچی شاعری کلاسیکل رنگءَ بوتگ هنوگیں دورءَ گیشتر ورنا غزلسرایی نیمگءَ دلگوش کن اَنت مئے کلاسیکءِ دورءَ شما بچار اِت چونین مزنین نام بیتگ اَنت ملا فاضل ، ملا قاسم ، ملا بوهیر ، ملا ابراهیم ءُ اے دورءِ مزنین نام مولوی عبدالله بیتگ اَنت بلے مروچی ما گندیں مئے اے نسل گیشتر غزلءِ نیمگءَ رو اَنت که سعدیءُ مولوی غزلانی ڈولءَ شعر گوش اَنت. همایانی رهبند اِش زرتگ مردم باید اِنت موقع شناس به بیتءُ وهدءَ بچار ایت مردم سیل به کنت یک چیزے گراکءُ منّوک هست هما چیزءَ پیش به کنت.

-         مئے بازین دین عالمءُ زانتکارے سازءُ زیملءَ نه منّ اِیت شما هم که دینی زانتءُ علمو هست اے بابتءَ چے گوش اِت؟

بازینے چه مئے عالمءُ زانتکاراں سازءُ زیملءَ نه منّ اَنت من گون امام غزالی هم عقیده هاں غزالی وتی کتابءِ توکءَ گوش ایت که ساز حرام نه اِنت چه طریقتءَ که یک عرفانی طریقتے. من نقشبندی عرفانءَ منّوکاں ، نقشبندی بهاالدین اِش جست کت تو ساز ءُ زیملءِ باروءَ چے گوش ۓ ؟ آئی جواب دات که «من نه کار دارانءُ نے انکار» بزاں من انکار نه کنانءُ نے سازءُ زیمل جنان بلے که شما گوشت شعرے که په سازءُ زیمل جنگ به بیت گیشتر مردمان دوست بیت. من سازءُ زیمل مخالف نهاں هنچو که مئے مزنین دینی عالم مولوی عبدالله بیتگ آئیءِ شعراں پهلوانءُ گوشندهاں په سازءُ زیمل جن اَنت آ واجهءَ کسءَ منع نه کتگ وتی شعرۓ وت پهلواناں ءُ وش گوشاں داتگ اَنت بازے مولوی نه منّ اَنت مئے همساهگیں مولوی افشانءَ مولوی عبدالغنی منیب افشانی که یک نامدارین شاعرے بلے وش نه اِنت که آئیءِ شعراں په ساز به جن اَنت اے واجهءَ بازین شعرے نبشتگ.

-         واجه شما نثر هم نبشتگ؟

من لهتے چیز نبشتگ که گیشتر بلوچی زبانءِ بارو اَنت که چون نبیسگ به بیت آ ڈولین چیزے که کتابے کساس به بنت نه اَنت.

-         سید هاشمیءَ بازین گالے جوڑ کتگ که مروچی بلوچی زبانءَ وتی کتگ اَنت چو که: «مهتاک ، روتاک ، نمدی ءُ .... » شما اے باروءَ چے گوشت کن اِت؟

سیدءَ مزنیں هزمتے کتگ ، خدا آئیءِ جاگهءَ ماں جنتءَ به کنت منی دعا مدام همیش اِنت سیدءُ اے دگه واجهاں که وتی ماتین زبانءِ هزمت اِش کتگءُ کن اَنت من دائم دعا لوٹان که خداوند اشانءَ ماں دنیاءُ آخرتءَ کامیاب به کنت. من بلوچی نبشتهءُ شعرءُ کتابے گنداں منی دل کد کلاتے وش بیت قول بلوچانی منءُ قولءُ روچگ پر اِنت وتی زبانءِ دیمروی گنداں منی جرند سک وش بیت.

-         شما واجه اشکنگءَ لهتے فارسی شعر هم پر بستگ؟

دو سے غزل که مدحءُ نعت اَنت من گوشتگ بلے چشین که چاپءُ شنگ به کرز اَنت من نه نبشتگ.

-         چیزے وهد پیش بلوچی مهتاکے حاج غلام حیدرءَ یک نبشتانکے بلوچی ماهءُ سالانی باروءَ نبشتگ اَت که گیشتر شما کمک کتگ اَت اے باروءَ مارا چیزے به گوش اِت؟

بلے مارا وت ماهانی نام هست گیشتر بلوچی اَنت بلے هنچو که من ترا پیسرءَ گوشت بلوچیءُ فارسی هورءُ اَوارین زبان اَنت بنمال اِش یک اِنت کم کمءَ ٹگل اِتگ که فارسی جتا زبانے بیتگءُ بلوچی هم دگه زانے، بازینے چه اے ماهاں بندرءَ بلوچی اَنت بلے لهتے گون فارسی لهتے ماهاں همدپ اَنت فارسی زبانءَ فروردین گوش اَنت ما گوشیں رودین بلے فارسی فروردین چه بهارگاهءَ بنگیج بیت مئے رودین چه گندیمءِ تهمکارءَ بنگیج بیت همے باروءَ بتلے هم بلوچی جن اَنت «رودین تو کِشت که من نه رودینت» بزاں تو دهکانءَ تهم کشت که من زمینءَ نه رود اینت. فارسی دومی ماه اردیبهشت اِنت بلوچی دومی ماه بهشت اِنتءُ گوش اَنت «بهشتءُ پل هشت». تهمکارءِ گڈی مدت اِنت اے وهدءَ تهم وتی پلءَ کل اِیتءُ درکپیت چه پلءَ بلے پدءَ هم کشارءَ اے وهدءَ هم به کش ۓ گون کشتگیں تهماں کیتءُ رس ایتءُ شابان هم مئے بلوچی ماهانی توکءَ هست که اے وهدءَ گندم رونءِ مدت اِنت ءُ شابانءَ پشتءُ شاپ گندمانی جنگءُ چوپگ اِنت اے دگه ماه هم هست اَنت شهریر ، مردارءُ بهمنءُ اسپند بلوچیءَ ماهانی توکءَ اسپند پیسر اِنتءُ بهمن رند اِنت «اسپندءُ بشنگ بند» بهمن ناءِ جه کنگءُ منگءِ وهد اِنت بهمنءِ بابتءَ گوش اَنت «بهمنءُ نا ده من ده من»

-         بلوچی فصل چون گیش اَنت؟

بلوچی فصل هم چو اے دگه ملکاں چار فصل اَنت بلے مئے ماه که چه ایرهتءَ بنگیج بنت رند چه هامینءَ که نا ده من ده من بیت قول مئے بلوچاں که بهمن که کٹ ایت رودین بیت، رودین تهمکارءِ وهد اِنتءُ ایرهت اِنت. ایرهت اولی فصل اِنتءُ رندءَ زمستان کیت زمستانءَ رند بهارگاه کیتءُ بهارگاهءَ رند گرماگ اِنت. ایرهت ، زمستانءُ بهارگاهءُ گرماگ مئے چارین فصل انت. جوپاگ یک گونڈیں موسمے که بهارگاهءِ آخرءَ کیت که گندمءِ چپتءُ چوپءِ وهد اِنت. دگه کسانین موسم چو هامین ، بانکلینک وار یا تهمکار هم کاینت.

-         شمے سرءُ سوجءُ پنتءُ کلوه په بلوچی وانوکءُ نبیسوکاں چی اِنت؟

منی کلوه همیش اِنتءُ منی واهگ اِنت که هر کس بلوچی نبیس ایت یا شعر گوش ایت وتی نبشتهانی تهءَ درآمدین گال میار اَنتءُ زگرین ءُ پهکیں بلوچی بیار اَنت اگاں بلوچیءَ گالے دست نه کپت گڑا چه فارسی زبانءَ به زیر اَنت وتی گپءُ هبرانی توکءَ هم درآمدین گال میار اَنت پرچا که بلوچی وت یک منّ اِتگیں زبانے اے ڈول مئے زبان دیمءَ روتءُ نامدار بیتءُ هرجا شنگ بیتءُ جاه ارگ بیت مئے شاعرءُ نبیسوکین برات منی اے پنتءُ کلوهءَ گوش بدار اَنت من چه وتی اے واجهان باز امیت کشّ اِیں.

/ 5 نظر / 29 بازدید
رضاپارسی پور

دوشنبه هجدهم مهر 1390 سرکویری سرکویری " رقص شمشیر " مکن کاری که دلگیرُم ببینی در آتش باغ تقدیرُم ببینی نظر کن در بلوچستان چشمت که مست از رقص شمشیرُم ببینی !! رضا پارسی پور ************************ روزی یک " سرکویری " ، از هزار و یک سرکویری ، پاداش رنج سفرتان به " باغ باران " . نوشته شده توسط رضا پارسی پور در ساعت 2:18 | لینک | 13 نظر http://baghebaran.blogfa.com/post-380.aspx

دانیال

سلام وبلاگ خوب وجالبی داری بهت تبریک میگم من شمار ا به اسم بلوچستان لینک کردم اگر خواستید مار را به سرزمین بلوچستان لینک کن

AmirAli Soleiamani

سلام – به روزم با مطلبی و شعر بگو غزل خواندن در کوه و دشت چطور است ستاره ی سحر من ، هوای رشت چطور است منتظر حضور و نظرم – با سپاس – علی سلیمانی

لاتحزن

سلام خوشحالم بلوچستانی های عزیز در عرصه مجازی همانند عرصه واقعی زندگی حضور پر رنگ دارند سپاسگذار خواهر ایمانی شما www.laatahzan.blogfa.com

سروش

درود بر بهی نازنین و عزیز. از سرمای پاییزی بژنورد، سلامی به گرمای بلوچستان. در مرخصی سربازی هستم. دلم برات تنگ شده. فکر نمیکردم اینجا باز هم بنویسی. گمان میکردم فیس بوک همه ی هم و غمته. اما گویا خوب به زبان و ادب بلوچی چسبیدی. دمت گرم. دلم برای دوستان و بلوچستان تنگ شده. چه دیدی، شاید هفته ی دیگه که تقسیم میشیم، باز هم بیافتم همونجا. میگم این جناب کزوری، شبیه همین جناب کزوریه که من دیدم!