هبر زانتیں فاضل / بشیر احمد بلوچ

بلوچ تنے وهدی هم په پهوالی وتی زندءَ گوازینگءَ انت پمیشا من تا تاریخءِ گیشیں حیالءَ نه دار انت آهانی وت ماں وتی حسابءُ داد چو هنچیں دگه پهوالیں قومانیءَ انت که کس چکءِ اصلیں ذاتءُ عمرءَ نه زانت بس همنکس گوش انت که شیران چه میران دو سال مستر انت. سمّی مزنیں بشءِ سالءَ بوتگءُ سید گوک پروش ءِ سالءِ جنگءَ بوتگ. اگاں همے جنگءُ بشءِ سنهءُ سال نبشتهءُ پهنام انت. گڑا مردم چشیں زهگانی بوگءِ سالءِ لیکهءَ جت کنت. بلے وهدءَ گوزگءُ تیر بوگءَ چشیں جنگءُ چوپ ، هارءُ هیروپءُ آسءُ آماچءِ حساب هم چه مهلوکءِ دلاں روت. پمیشا کسءِ گڑتی نه کنت که چکءِ بوگءِ سنه ءُ روچءِ حسابءَ به دار ایت.

فاضل هم بلوچی زهگے اَت ءُ رندی بچے اَت پمیشا آئی هم ودی بوئگءِ حساب کسءَ نه داشت بلے آئی کستریں برات ملا قاسمءَ که چم ۓ چه علمءُ وانگءِ شروکیں رژنءَ روشنا اِتنت. وتی لکّی ئیں برات ملا فاضلءِ بیران بوگءِ روچ نبشته کتگءُ ما پدیگانءَ وتی منت وار کتگ ملا فاضلءِ قبرءِ سرونءَ سنگۓ سرءَ عربیءُ فارسیءَ چوش نبشته انت.

وفات یافت جنت المکان فردوس آشیان بر زبان یاد حقیقت راز دل و جان ملا فاضل ولد چاووش بروز دوشنبه بعلت بیماری نیم سر شهر رمضان المبارک نزد پسین چون پیر شد عمرش گذشته به مثل حاجیان احرام بسته میل کرده جائے ساکن تمام پیشن.

چه همے سنگءَ اے سهرا بیت که ملا فاضل نیم سرءَ نادراهیءَ بیران بوتگ ءُ آئی زندءِ گڈ سری روچ چه ڈول گوستگ انت. همے سنگءِ سرءَ آئی بیران بوئگءِ ماں سنه 1370 هم نبشته اِنت. اے حسابءَ ملا فاضلءِ مرکءَ را مروچی سنه 1383ءَ یک صدءُ سیزده سال گوستگ. فاضلءِ پت چاووش ذاتءَ رندے ءُ شیهوزئی ٹکءَ بوتگ. آهانی دوارءُ هنکیں قاسمی چاتءَ بوتگ که مندءِ گورءَ انت. مند مکرانءُ ایرانءِ بلوچستانءِ چار حدءِ سرءَ رندانی کهنیں بندرےءُ چه تربت (کیچ)ءَ هپتاد میلءِ سرءَ کوهءُ کهورانی شم توکءَ انت. کهنیں شئرءُ دپترانی تهءَ مندءِ نام باز جاگه گرگ بوتگ ءُ هنچو گوشگ بوتگ که رند مندءِ راهءَ دیم جهلادیءَ شنگ بوانءَ په سیویءُ شورانءَ سر بوتگ انت.

ملا فاضلءِ زندءِ بابتءَ گیش حال جاور زانگ نه بیت. هنچو گشنت که پٹکءُ مندرین مردمے بوتگءُ رنگءُ دروشمءَ هم سک زبر نه بوتگ. قدرتءِ دادءُ دهشاں مردمءَ چه یکیءَ کمے بهر بیت بلے دومیءَ هنچو په کمالءَ رسیت که کس اولی کم بودی ترانگءَ نه کپیت. پدا هم ما گوشیں که فاضل شر رنگے بوتگ پرچا که آئی گپتار ڈولدار ءُ جلوه ناک انت وش تام دار انت چه فاضلءِ چکءُ پسماندگاں محراب نامیں یک زهگے تاهمے زوتاں زندگ ءُ هست بوتگ. گوشنت که فاضل وش تبیں انسانے بوتگ ءُ عربیءُ فارسی زبانانی نه تهنا کواسے بوتگ بلکن جاگه جاگهے پارسیءُ عربیءَ شئر هم گوشتگ پدّریں حبرے که تنکه مردم زبانءَ جوانیءَ بلد مه بیت شاعری کت نه کنت. فاضل دیریں ڈیههءُ هلکاں په ترءُ گردءُ سیلءُ سوادءَ نه شتگ بلے البت مندءِ ایرانی بلوچستانءِ چار حدءِ سرا بوتگ همے سوبءَ ایرانی بلوچستانءِ راسک ، سرباز ءُ کشءُ گورءِ ملک ے دیستگ انت. اے زانگ نه بیت که ملا فاضل عربیءُ پارسی کۓ گورءَ ونتگءُ دربرتگ بلے اے حبر پدر انت که آئی استاد هم عربی ءُ فارسی زبانانی سرءَ سک بلد بوتگ.

فاضل مزنین حاضر جوابے هم بوتگ هنچو گشنت که یک برے ملا دادمحمد پرومی فاضل چکاسگءَ په مند شت آئی ساریءَ لهتیں گال پر بستگ ات ءُ گوں رسگءَ گوشت ے:

سلام علیک ترا بات پلّیں فاضل

تمامیں شاعرانی هست ے بلبل

گلامے جستگءُ گار انت

به بند لانکءَ منءَ کار انت

ملا فاضل هما هینءَ بے تاهیری پسّو چوش گردینت که آئی تهءَ گوش کند هم هست انت ءُ تژنءُ شگان هم:

سلام اِت بات علیک اُ یار

منی دوست ے دلی وسّیاد

پرومیانی شکر گپتار

منءُ یارمحمدءُ کیا

سرءُ سوجے کناں ٹیهـءَ

چمود سر گپتگ ے پاری

دو گال اِت گوشته په وداری

ملا داد محمد پرومیءَ بس اَت چشیں تهل تریں جواب ءُ پسو کے بدنت آئی زانت که فاضل راست گوشیت ءُ شاعری په همائی زیب دنت.

دگه برے بلوچی زبانءِ اے دوئیں استار ملافاضلءُ آئی برات ملا قاسم په ترءُ گردءَ باپتان سربازءَ (ایرانی بلوچستان) شت انت. نشتگیں جاگهءَ ورناهیں قاسمءِ چم په شر رنگیں کاڑےءَ کپت که چه وتی لوگءَ آسکی گریه گردنءَ کشتگءُ چارگءَ اَت. دیوانءَ باز دگه مردم چپءُ چاگردءَ مچ اتنت بلے قاسم وتی برات ملا فاضلءَ چیر اندری حال دیگ لوٹیت آئی شاعریءِ نازرکیں اوتاگ زرت انتءُ گوشت:

قاسم : کپودر ماں گلیں دمبءَ

فاضل: کجام دیمءَ دیاں گومبءَ

قاسم: دریگءُ کاپرءِ لمبءَ

فاضل: تپنگ ۓ ششتگ جنگءَ

قاسم: دو تیر لگّ انت په ونگءَ

اے وڑءَ شاعریءِ وتی زبانءَ کاڑءِ نام کپودر بوت ءُ چم آئی تپنگءُ تیرءَ بدل بوت انتءُ دوئیں شاعراں اے جوانیں دلبرءِ ندارگے حال یک دومیءَ را سر کتءُ چه نشتگیں مردماں کسےءِ گوشءَ مورے هم نه وارت زبانءِ سرءَ اینکس قدرت ءُ کمال دارگءِ سوبءَ آئیءَ استاد سخن گوشگ بیتءُ راست بچارے فاضل اے لقبءُ نامءَ جوانیءَ کرزایت تنکه زبانءِ سرءَ مردمءَ اینکس قدرت ءُ کمال مه بیت آئی زبان په شئرءَ چو رچوک نه بیت.

دگه رندے ملا فاضلءُ ملا قاسم وتی هلکءِ نزیکءَ ناگیدرءَ درکپ انت گرماگءُ هامین اَت. مچکدگےءَ آهاں دیست که مردےمچءِ سرا اِنت مچءِ روپگءُ کپاتءِ ایر دیگءَ انتءُ آئی زال بنءَ نشتگءُ کپتگیں ناءُ حرماگانی چنگءَ انت ءُ کپاتءَ گرگ ءُ ناهاں سپتءِ تهءَ ایر ریچگءَ انت هامینءِ موسمءَ مردم گترانگیں ناهاں روچے ده برءَ به گند ایت. دل ماں بیت ءُ ورگءَ کس کسءَ مکن نه کنت. بلے زاناں اے جنءُ مردءِ تقدیر چی بوتگ که ایشاں فاضلءُ قاسمءَ را سلاه نه جت که شاعران انا وارءُ ارزءَ اِتنت. فاضلءَ اے بلوچی رسمءِ پروشگءِ سرءَ په مردءُ جنءَ بد برت ءُ گشت ے:

ملکے همد ناگیدرانت

مردے همے مچءِ سرانت

جن نشتگءُ مرد کیندار انت

ناۓ نه دنت که ما بوریں

جنتیں هر زے مامریں

بلّ ے که مئے حون ے پرانت

فاضلءِ اے سوچاکیں شگان وردیں گال مردءَ چولاگ لپاشیں لمپشاں شاپت انت آئی زالءَ هما دمان چه سپتءَ نا درچتءُ باز په منت آهانءَ نا دینتءُ آپءُ تام کت انت.

فاضلءِ شاعری

شاعری باز نازرکیں  هنرءُ کسے ءُ هر هنرءُ کسے استاد کواسءِ زانتءِ کمال چه همائی وتی گالءُ گپتاراں سهرا ءُ پدر بیت. فاضل وتی کواسی ءُ هنر کاریءِ سرجمیں نشان په پدیگاں چو قطبءِ استار اشتگ چوش که وت گوشیت:

کوتاه کن فاضل که سخن یکے

کس تئی گپتارءَ نه کنت شکے

فاضلءِ سچوئیں گالءُ گپتار تنگوءِ هارءُ گوهری انت که چه وهدءِ گوزگءَ زنگءُ تامور نه بنت. آئی پکرءُ حیالءُ عقل ءُ زانتءِ سمند هچ راهءُ درنگاں گٹ نه بیت. آئی شاعری یک بے گوازیں زرے که چه لالءُ گوهر قیمتی آں پرانت. هر چنت که جهلءُ هوری آئیءَ به پٹّ ے گیش مروارد گوهر قیمتی درا کئیت. ماهیں مهلنجءِ کاگدیں رک به بنت مجنون تبیں عاشقءِ دوستدارءِ دلءِ دریکگ به بیت. حیموی کبگ رواجیں رانیءِ دل بندیں مهرءُ واهگءِ تیجاریں هکّگ به بنت. ءُ سرمچاریں عاشقءِ زهیر جتیں زردءِ سوزمان به بنت فاضل آهانی بیانءَ باز په جلوه ناکیءَ گوشیت. وهدی که آ مهرءُ واهگءِ سندءُ پنداں بر ایت ءُ ماں کوڑویں دنیاءِ سرءُ چیریءِ گمءُ گڑتیناں کپیت. مردم گوشیت فاضل مزنیں نجوم ۓ آ گوستگیں دورءُ باریانی بیانءَ باز په دردءُ دلگیریءُ په دردی کنتءُ دیمی حالواراں هنچو نگد کنت مردم گشیت که فاضل هچ جاگهءَ پشتءَ پشت نه کپتگ ءُ دنیاءِ چاریں کنڈاں گولاں بوتگ.

فاضل رندے اَت ءُ آئی دل چه رندانی وت ماں وتی ناتپاکی ءُ بے سریں کاراں سک په درد ات بلوچانی هر کسی وت سر بوئگ ءُ وتءَ چه کسءَ سست تر نه لیکگءَ کردءَ آوانءَ چه بن بیههءُ بنڈالاں گوتکءُ شادهیں دورءِ بلوچیءِ آچار ناتپاکیءِ سیه گواتءَ درتءُ بوجیگ پلک پلک کت. هر کس هرکس ءُ هرکس ناکس بوت ءُ چور گورءُ صیدی تراں یک یک درگاں درگاں بوت انت چاکرءِ سر په ست گڑهءَ (پنجاب) کپت. شهداد ماں ملتاں بے گواهیءِ هنکینءَ شتءُ میر گوهرام لاشاری چه دو جاه بے جا بوت ءُ چاکرءِ دعاءَ گپت. رندءُ لاشارءِ جنگءُ چوپ پرشتءُ پروشءُ ستکءُ سوچءِ آسءِ لمبوکءُ زبانگءَ هر روچ نوکیں ڈیهه مان داشتءُ تا سال ماتی وطنءِ مسکیں سرزمین مردءُ نرینانی مڑءُ جنگانی آماچ بوت. فاضلءِ چم رندانی وشیں دورءُ نوبتانی چو چپی بوئگءَ حونءِ ارس گرایت ءُ ناتپاکیءِ تاوانءُ تپاکیءِ برکتاں چوش بیان کنتءُ رندانءَ سوج دنت. رندان آئی دلگوش گوں درستیں بلوچان انت پرچا که بلوچانی اولی دینی ٹک میر جلا خانءِ انت که رند همائی اوبادگ انت.

هرچی که رند اَت بر حقیقت همراه بت

مهرءُ دوستی ءُ پرتپاکءَ یکجاه بت

نےکه چه شادهانی درءَ دست کوتاه بت

تیهوریں گٹّے چو تلاراں بے راه بت

پهیلیں مستاگے ماں بشارتاں واه بت

تپاکیءَ قوم چون مهرءُ محکم بیت که آ چو تنکءُ بے راهیں گٹ ءُ تلارے به بیت که کس چه آئی سرگوست نه کنت. چو وش بوئیں پلءَ به بیت که هر کس آئیءَ دوستءُ دلءِ بنداں دار ایت. فاضل دیمترءَ سوج دنت که:

ملکاں تاراج ءُ شاهاں من گور گنداں کن اِت

چماں په ڈاڈوئی کمندیں گٹّان کن اِت

دیمءَ په ناراست ءُ نگیگین سنداں کن اِت

وطنءِ هر گٹءُ گرءِ دلگوش ءُ پاسبانیءِ توارءَ پرجنت ءُ اولسءَ شیوار کنت. آ حشکیں نندگءُ ناءِ گڈگ کنگءِ سرءَ بد بارت پمیشا گوشیت:

ملکاں تاراجءُ شاهاں من گور گندان کن اِت

فاضل زندءِ جوریں تهلیءَ مار ایت پمیشا آ اے کوڑویں دنیاءَ انسان دوستی تپاکی ءُ ایمنیءَ قائم دارگءِ سوجءَ دنت پرچاکه:

دنیا مکاریں جنے که داب کنت هر روچ په رنگ

یار کنت بیگا نهے جنت شوهرءَ بر پشت ونگ

پمیشا اے دنیاءُ اے دنیاءِ مال ءُ مڈی هستیءُ دولتءَ کس پهرءُ شان مه کنت. وتی برات ءُ     سیادءَ مه جنت ءُ کهر مه کنت. آ ایشیءَ هم گشیت که اے دنیاءَ باز رنگ بدل اِتگءُ چو مارءَ هر موسمءَ جانءِ سل لگوشتگ ، شاه ءُ وزیریءِ دورءُ نوبت بوتگ. گلامیءُ واجهیءِ سیاه بزیں جمبراں اے جهانءَ تتگ. انسان بنی آدم اشرف المخلوقات دومی انسانءِ کستر پادءُ حکمءِ بندیگ بوتگ ءُ چو چار دستءُ پادءَ بلمءُ مهار بوتگ بلے اے کرداں بنی آدم هچ آپسرءَ نه رس اینت ابید چه الاوکشیءِ سیاهءُ بزیں تهاریاں ءُ انسانءَ چشیں ظلمءُ زورانی پرکءُ پیسرانی سنکلءُ زمزیل سستءُ دور دات انت. قوماں سرچست کناں کت. غلامیءِ جمبراں براتءُ آزاتیءِ روشنائیں چراگءِ شروکان وطنءُ ڈیههءِ شپءُ روچءَ بدلین ایت.

من همک راجاں بن جتیں آسان گپ گپ انت ، بن جتیں آس انسانءِ عقلءُ زانتءِ دیمءَ روگ حقءُ موجیانی پچه آرگءُ منینگءُ پچ گرگءُ لوٹگءِ واهگءُ کوکار انت ، اے توار وابیناں اگه کنت مستان سار کنت ،زورمنداں چک پروش کنت. کسے کسےءَ را خانءُ حاکم منگءَ په تیار نه انت ، هستومندءُ کوڑهیں کلدارءِ بادشاهیءُ حاکمیءِ دیوال ڈرتگءُ کپتگءُ اصلیں پرمیاریں زانوگریں ءُ عقل ءُ زانتءِ واهند زرءُ دولتءِ ٹوهیں کلاتءُ کوهانی دیمءَ ڈمپگ ءُ جنپ ات انت. که سرءَ چست کناں انت ، کوٹ ءُ کلاتاں بانءُ بادگیراں شاهءُ وزیراں گوهر گند جناں انتءُ پدءَ پشت گیجان انت. فاضل دیمترءَ گشیت که اصل کمالءُ دولت عقل ءُ زانت انت گنجءُ مال نه انت:

گوهری گنج ءُ مال کسءَ نامدار نه کنت

فاضلءِ شائری هر پهناتءَ سرءَ برز داران انت ، آئی عبدالله خان قهار جام درک ڈومبکیءِ دور ءُ نوبتاں رند سرچست کتگ ات. بلوچی شاعریءِ وڑءُ دروشمءِ مثالءِ رسم گیجگ بوتگ ات. پمیشا ملا فاضل وتءَ ادا هم اولی سرفءَ آورتگ. فاضلءِ مثال هم چه بلوچی چاگردءَ در نه انت:

آسیگوں مه کن دردانگ

پهکیں اشرپیءِ چانگ

همے پهکیں اشرپیءِ چانگ همے ٹک برے دگه رنگےءَ دروشم دنت

هر وهد واب کنت نودی شل

گندیم گونگیں گرکی تل

استونءُ پیاپیں ترونگل

مهلنجءِ ٹهلءُ رواج کبکی رفتار نودی شنزگ انت که نرم نرمءَ کپ انت آئی رنگ گندیم گونگ انت بلے چو مچءِ گرگءِ نازرکیں تاکءَ زرد چکیں اسپیتءُ نازرک انت. چو اسپیتیں جمبرءِ پٹهءَ ڈلگءُ اسپیتیں ترونگلءَ انت فاضلءِ مهلنج هما عرشی پریانی دروشم جنت که جام درک اِش ڈیره غازیخانءِ کوهانی ٹلءَ گندیت که گوں وتی اسپیتیں پوشاکاں گردیءَ چاپ ءُ سهبت کنان جامءِ تنّیگیں زردءِ هوشامءِ برگءَ نشتگ انت.

فاضل گوشیت:

لال گروکے ءُ کوکرے بشّی

یا انارے ماں هپتگاں پشی

گروهگاں بیماریں دلوں کشی

فاضل چاهی کپوتءَ په مهلنجءَ کاسدءُ رباله کنتءُ آئی هنکینءُ ودارءِ ڈس ءُ نشانی دنت.

مسکیں میدانءُ سرمگیں بازار

دور کمان انت ءُ شش تکیں آچار

دوستدارءِ هنکیںءِ پلکءُ حاک مسکءُ زباد انت که مردےوتءَ مش ایتءُ سرمگ انت که لائق چماں کنگ انت. دوستدارءِ تهتءُ کٹ ، لوگءِ دیمءَ جتگ گرماگ انت. شش داریں سهریں بشانگے بستگ. فاضل بشانگءَ بوجیگءِ اچار گشتگ دوستدارءِ دست ءُ لنککءُ مور دانگانی نکشءَ چوش کشیت:

آ که ماں گروهاناں دوئیں شستاں

بیدی سر شاه ءُ ترا اشتگیں هشتاں

سنٹ اِش سهر انت ءُ سینه اش پستاں

دوستءِ لنککءُ مور دانگ همنچو جلوه ناکءُ زیبدار انت که گشے درست استاد کواسیں واڑهےءَ ءُ دار تراش تراشتگ ءُ کالب ءُ کیاماں کستگ انت چونکی اے گوازی ‏‏ءِ هشتانی ڈولءَ چپءُ چوٹ اش مان نیستءُ چونکی یک لیبءُ گوازیءِ که چار مردمءِ کن انت. چار کنڈءَ کلاتءِ کنڈ جن انت. هر کنڈءِ تا دومی کنڈءَ هپت کل جن انت. نیامءَ یک سنگے ایر کن انت چار دار زور انت که قدءَ بٹکۓ بنت همے داران سنگے سرءَ دور دینت. ایشانی چپی ءُ راستی کپگءَ مردم وتی دارگاں که چک اِش گش انت تران کنت چو تپاهیءَ دودءُ مردم همراه ءُ سنگت بنتءُ یکے دومیءَ مدت دینت. بلے گوں دومی جنگءَ آهانی جنگ انت.

دوستدارءِ دست هنی انت ءُ نا من هم سرءُ هنی رنگ انت دوستءَ چله مندریک هم دستءَ انت. فاضل آهانی بیانءَ چونیں وشیں رنگےءَ کنت:

مرگ زری ماں باریگیں چوباں درنگ اتنت

هر دوئیں نخلان ے ثمر حونی رنگ اتنت

بارگیں مور دانگءُ لنکک دریچکءِ شاخ انت ءُ مندریک زرئیں مرگ انت که شاحءِ سرءَ ءُ رنگ انت. مهلنجءِ دنتاں هامڑ انت آهانی سیاهیءُ لنٹانی بیانءَ چوش گشیت:

کاگدیں بادگیرءِ نقیب سیاهیں چاکر انت

مهلنجءِ لنٹ تنک انتءُ کاگد ڈولءَ نرمءُ نازرک انتءُ آئی دپ ڈولداریں بانءُ بادگیرے ءُ سیاهیں دنتان چو نوکرءُ چاکرءَ بادگیرے دپءَ چوکیءُ پاسبان انت. دوستدار وتی سیاهءُ ڈکمیں بیکءُ ملگوراں پچ کنت ءُ سرءَ رند ایتءُ گوپیت. فاضلءِ دلءَ روچ برکت بوت ءُ شپءِ تهاریءَ مان شانت سجئیں جهانءَ سیاهیں چادرے سرءَ ایرکش کت.

دورِ والشّمسءَ برتگءُ اللیلءَ تتگ

سیاه جهانگیرءَ بر سر گیدیءَ جتگ

فاضل غم ءُ عشقءِ پرکءُ پئیرءَ چوش گشیتءُ دوبندانی تهءَ سجوئیں بیانءِ گشیت

گم حیالے ءُ عاشقی چاڑے

اے دگه شغل ءُ آدگه کارے

عاشقی یک چاڑے یک کیفیتےءُ آئی گم جتائیں گم انت چه ایدگه گماں جتا اِنت فاضلءِ گم ءُ گڑتی باز انت.

شپ که چار پاس انت گم چار قسمءَ گوں منءَ انت

قسمے چه یعقوبے خیالاتاں زیات ترانت

قسمے چه نوک سجیں کڑی سنداں تر ترانت

قسمے چه الماسیں پلک تراشاں نیش ترانت

قسمے زاناں گوں دگه هچ مردءَ نه انت

اے چاریں گماں هر یکےءَ را جتائیں قصّهے استءُ چدءُ گیش گم سگگ نه بیت اولیءَ واجه یعقوبءِ بچ حضرت یوسفءِ براتاں برتءُ چاهےءَ دور دات ءُ پتءَ را اتکءُ حال دات که آ هال دات که آئیءَ گرکءَ وارتگ. واجه یعقوب چه گماں چمّاں کور بوت. دومی گم چه نوک سجتگیں زحمےءَ انت که جوهر آب دار انتءُ سک تیزءُ بروک انت دگه رنگے چه پلک تراشیں الماساں هم تیزترانت که جانءَ سمبان انت چو وروکیں ریشءُ ناسورءَ انت. ءُ چارمی قسم هنچو گرانءُ سنگین انت که اگاں گران باریں گراب ءُ آپ بوٹےءِ چه آئی کچءُ کساسءَ گیش بار بکن ے ته آ بڈ ایت.

مهلنجءُ دوستدارءِ جتائیءُ نادلگوشیءَ فاضل اینکس گمانی سرءِ کپگءَءُ رند هم دل ایکیم نه انت. آ وتی ارادگءِ پکّائیءِ پدرءُ سهرا کنت.

بیائت منی شاهی شیر تپاکیں براهندگاں

من گمانی رنجیتگیں اولاک نه باں

قول انت که نوکیں آ دگارے رنگ کناں

گوں وتءَ مهرنگءِ گماں هم تنگ کناں

نوکیں رند پدءُ کشکے زورگءَ هر کس گشت کنت بلے نوکیں رند پدءُ ره پدے رنگ کنگ گوں فاضلءَ منتگ همے آئی وتی رنگ ءُ ره بندات آئی رنگ کتگیں کشک چو کلکشانءَ پوهتگ انت که رنگی هچبر نه لگوشیت. مهلنجءُ مه رنگءِ گمان گوں وتءَ هم تنگ کتگ. هم نوکیں حیالے ، دگه جاگهے ملا فاضل وتی همے وڑیں ارادگے دگه رنگےءَ پیش دار ایت. مهرنگ په آئی کمار نه کنت یا آ گوں مه رنگءَ عهدءُ قول ءُ وعدهے بستگ ءُ آئی همیشی پیش دار ایت که من زبانءُ قولءِ پابنداوں.

سی مه ماناں ءُ بوسهاں بوشتاں

 پد نه گروانءُ وعدهے دوستاں

بزاں من هنچو نزورءُ عاجز به بیں که تچکءُ مکیءَ اوشتات مه کنیں چش که کسۓ سرین همراه مه بیتءُ پادءُ دستءِ همراه مه بنتءُ لٹءِ جک دیگءِ باهوٹءُ واسطی به بیت. فاضل گشیت من تچکیءَ اوشتات مه کنین ءُ گوں دوئیں پادانی همراهیءَ لٹءِ وازمند به بین پدءَ هم چه وتی عهدءُ قولانی پرنه تریں ملافاضلءِ باز گال مثالءُ بتل بوتگ انت باز براں پیریں مردم گپءِ تهءَ همیشانی مثالءَ دینت چش که:

عاقلیں مرداں شپ اگر هر چند انت تهار

شپ رو گردشتاں نشان انت ماتءُ گهار

همے وڑیں دوگال ملک دینار میرواڑی هم گشتگ انت:

هر چنت به بیتیں شپ تهار

پیداور انت ماتءُ گهار

هر کس زانت که پولاتءَ دگه چیز نه برایت بلے فاضل اے گپءَ دگه ڈولداریں وڑےءَ بیان کنت:

تیشگ گوں پولاتیں کڑیءَ کار نه کنت

ملا فاضلءَ یک دراجیں شیرے طوفانءِ سرءَ گشتگ اے طوفان فاضلءِ جندءِ زمانگءَ تمپ ءُ مندءِ علاقهاں کپتگ ایشیءِ سرءَ ملا عبدالنبی بوهیرءُ ملا بهادر هم شئر بستگ فاضل وتی شئرءِ تهءَ اے طوفانءِ روچءُ تاریخ هم آورتگ.

چاراَتءُ چهارشنبه ات ماه ربیع الاولاں

هجرتءَ دوازده صدءُ بیستءُ نه ات صاحب دلاں

 آ زمانگءَ ملا فاضل ، ملا بهادر هر دو ورنا بوتگ انت پرچا که فاضل 1240هـءَ بیران بوتگ 1239هـءَ آئی ذات بیستءُ سی سالءِ نیامءَ بوتگ چمے طوفانءِ آفتءُ سکیاں که بنی ادمءَ چه تاوان رستگءُ آئی چه حال بوتگ ایشی حالءَ فاضلءِ جندءِ زبانءَ بکش انت.

کوش منتیں کور ملانءَ سرریچان بوت دور سریں

گواش ے گلماشت انت هزاراں سند ناراست ڈینبریں

برزگیں جنپ ابیریں بندءُ بندگاه کاملیں

گردگیں بگ بے حسابءَ گوکءَ پرگٹ فاهدیں

بے گزر بیت انت چه مالءُ آ نخیل بے لکڑیں

اسپ زیں سنج انت مهری پاکڑءُ پلءُ تڑیں

من زرءَ اوگار انت ے مردءُ نریان دلدلیں

فاضل ءِ چمءُ نظراں هرچی کئیت بیانءَ آ گٹ نه بیت. بلوچیءِ شاعراں چار چیزءِ ستاءَ په بازءُ راجیں شئر پر بستگ انت اے چاریں چیز مهرنگ سبزیں سگار تردوکیں مرکب ءُ آسگواریں توپک انت. فاضل هم یک همے وڑیں شئرے گشتگ:

کیگدءِ کابزگی لهیں اندام

سوسنیں شاهیءِ تکیں شهگام

زره بریں زرمشتءِ خمیں انجام

ٹوپچپاں زینائی کن انت وشنام

یا دگه پیمءَ اے چاریں بے مٹءُ بے دروریں چیز چوش اتنت.

مهوشءِ مهناءُ حریریں شار

منزلءُ پندانی ترهیں الگار

زیادهیں مٹّانءَ گڑانت تلوار

ما هلّاں ایر جیگ کن انت آسگوار

فاضلءِ شاعریءِ گیشتریں بهر عشقیه انتءُ آئی زبان پهکءُ حیال برزءُ بالا انت. جاگه جاگهے دینی شئراں ءَ آئیءَ عربیءُ فارسیءِ لوز هم باز په جوانین رنگےءَ بلوچی کالبءَ گیتکگ انت. پریشی فاضل ڈوهدار نه انت. اے وڑ آ دورءُ زمانءِ عام رسم بوتگ پرچا که عربیءُ فارسیءِ وانگ ءُ زانگ عالمی زانوگریءِ نشان بوتگ. هرجاگهے که فاضل عربیءُ فارسیءِ لوزان کار بندیت شئرانی تهءَ آ هچ درآمد زانگ نه بنت.

الس سالتاک 1964

/ 1 نظر / 86 بازدید